موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 31 4 2018 02 20 Distribution of Heavy Metals in Soils Around the Lead and Zinc Production Plant in Zanjan بررسی پراکنش فلزهای سنگین در خاک‌های اطراف کارخانه سرب و روی زنجان 627 639 115952 10.22092/ijsr.2018.115952 FA یونس خسروی استادیار گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، ایران عباسعلی زمانی استادیار گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، ایران عبدالحسین پری زنگنه استاد گروه علوم محیط زیست، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، ایران محمدرضا یافتیان استاد گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، ایران Journal Article 2016 10 29 Soil heavy metals pollution is a major and growing problem in our country. Therefore, awareness of the spatial distribution of soils contaminated by heavy metals can play an important role in evaluating the pollution potentials of a region. The present study aimed at analyzing the spatial variability and current spatial pattern of six heavy metals (Co, Ni, Cu, Zn, Cd and Pb) in top soils surrounding the National Iranian Lead and Zinc Company (NILZ) in Bonab Industrial Estate (Zanjan, Iran), by spatial statistics. To this end, 126 soil samples were collected from 0-15 cm depths from the area surrounding NILZ Company within a radius of 5 km. Results showed that the highest and lowest average of heavy metals concentration in surface soils was related to Zn and Co, respectively (Zn > Pb >Ni>Cu > Cd > Co) and, compared with international standards, they are outside the range of measured limits. The Moran’s I, at 0.01 level of significance, showed that all the studied heavy metals had a spatial structure and cluster pattern, indicating that they were not distributed randomly and anthropogenic factors caused such a spatial distribution. Spatial distribution of heavy metals in the study area showed that the observed high concentrations of heavy metals, i.e. hot spots, surrounding the NILZ Company related to Zn, Co, and Pb. Maximum concentration of these metals was 2990, 20, and 30167 mg metal per kg of soil, respectively. It was concluded that the company activities had a big impact on distribution of these heavy metals in the study area. The variogram analysis of heavy metals revealed that soils containing Ni had weak spatial dependency, Cu, Cd, and Pb had strong, and Co and Zn had medium spatial dependencies. آلودگی خاک به فلزهای سنگین یک مشکل اساسی و در حال گسترش در کشور ما به شمار میآید. بنابراین آگاهی از الگوی توزیع مکانی خاکهای حاوی فلزهای سنگین، میتواند نقش مهمی در ارزیابی پتانسیل آلودگی در یک منطقه داشته باشد. با این هدف در این پژوهش تلاش شدتا با استفاده از علم آمار مکانی، الگوی مکانی حاکم و تغییرات مکانی برخی از فلزهای سنگین شامل کبالت، نیکل، مس، روی، کادمیومو سرب در خاکهای اطراف کارخانه سرب و روی ایران در زنجان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد. بدین منظور 126 نمونه خاک در پیرامون کارخانه مزبور و از شعاع صفر تا 5000 متری از مرکز کارخانه و از عمق صفر تا 15 سانتی‌متری جمع آوری شد. نتایج تحقیق نشان داد که بالاترین میانگین غلظت فلزهای سنگین در خاکهای سطحی مربوط به عنصر روی و کمترین غلظت مربوط به کبالت بود (Zn > Pb >Ni>Cu > Cd > Co) که در مقایسه با استانداردهای جهانیخارج از دامنه محدوده‌های اندازه‌گیری شده قرار داشت. بر اساس نتایج آماره موران عمومی و در سطح یک درصد معنیداری، مشخص گردید تمامی فلزهای سنگین مورد بررسی در منطقه مورد مطالعه دارای ساختار فضایی بوده و از یک الگوی خوشهای برخوردار بودند. پراکنش و توزیع مکانی فلزهای سنگین در منطقه مورد مطالعه بهگونهای بود که بیش‌ترین تمرکز لکههای داغ فلزهای سنگین در اطراف شرکت سرب و روی به ترتیب مربوط به فلزهای سرب، کبالت و روی بود. مقدار این فلزها در خاک در بیش‌ترین مقدار برحسب میلی‌گرم فلز بر کیلوگرم خاک به ترتیب برابر با 2990، 20 و 30167 اندازه‌گیری شد. مهم‌ترین دلیل چنین توزیعی برای این سه فلز را میتوان فعالیت کارخانه دانست. نتیجه تحلیل تغییرنگارها در پراکندگی فلزهای سنگین نشان داد که نمونههای خاک حاوی فلز نیکل، دارای وابستگی مکانی ضعیف، نمونههای خاک حاوی فلزهای مس، کادمیم و سرب دارای همبستگی مکانی قوی و خاکهای حاوی فلزهای کبالت و روی از همبستگی مکانی متوسط برخوردار بودند.

https://srjournal.areeo.ac.ir/article_115952_a8e181dde810215b52aa1bbb4b508c56.pdf