موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 20 2 2007 02 20 Phosphorus Fractions in Selected Soils of Hamedan Province and Their Correlation with Available Phosphorus اجزای مختلف فسفر معدنی در برخی از خاکهای استان همدان و ارتباط آنها با فسفر قابل جذب خاک 225 236 127203 10.22092/ijsr.2007.127203 FA مهدی سمواتی دانشجوی سابق کارشناسی ارشد علیرضا حسین پور دانشیار گروه خاکشناسی، دانشگاه بوعلی سینا Journal Article 2005 08 13 Determination of forms of soil phosphorus (P) is important in the evaluation of soil P status. Amount and distributions of soil organic and inorganic P fractions were examind in 53 soil samples of Hamedan province. Soils were sequentially extracted to determine organic and inorganic P fractions. Inorganic P was divided in to 6 fractions: Dicalcium phosphate (Ca₂-P), Octacalcium phosphate (Ca₈-P), Apatit (Ca₁₀-P), P absorbed by Al oxides (Al-P), P absorbed by Fe oxides (Fe-P) and Occluded P ( O-P). The results showed that wide range in content of P fraction. The amount of total P (TP) ranged from 926 to 2686 mg kg^-1with an average of 1533 mg kg^-1soil. Calcium phosphate (Ca₂-P + Ca₈-P + Ca₁₀-P) ranged from 104 to 1872 mg kg^-1with an average of 801 mg kg^-1soil and being comprised of 78.5 and 52.3% inorganic and total P respectively. The amount of Fe-P ranged from 1 to 185 mg kg^-1with an average of 59  mg kg^-1soil and being comprised of 5.8 and 3.8% inorganic and total P respectively. The amount of Al-P ranged from 4.6 to 523 mg kg^-1with an average of 128 mg kg^-1soil and being comprised of 12.5 and 8.3% inorganic and total P respectively. The amount of O-P ranged from 0.0 to 371 mg kg^-1with an average of 33 mg kg^-1soil and being comprised of 3.2 and 2.2% inorganic and total P respectively. The amount of organic P ranged from 75 to 676 mg kg^-1with an average of 277 mg kg^-1soil and being comprised of 18.1% total P. The results of correlation study showed that available P (P extracted by Olsen method) was significantly correlated with Ca₂-P, Ca₈-P, Al-P, Calcium phosphate  (Ca₂-P + Ca₈-P + Ca₁₀-P) and (Aluminum, Iron oxide: Al-Fe-P), This result indicate that these fractions probably can be used by plant. <strong>تعیین شکل‌های مختلف فسفر خاک در ارزیابی وضعیت فسفر خاک مهم است. به همین منظور، مقدار و توزیع فسفر در شکل‌های مختلف معدنی و آلی در 53 نمونه خاک استان همدان بررسی شد. خاکها به صورت دنباله‌ای به منظور تعیین اجزای معدنی و آلی فسفر عصاره گیری شدند. فسفات معدنی به شش جزء شامل: دی کلسیم فسفات، اکتا کلسیم فسفات، آپاتیت، فسفات پیوند شده با آلومینیوم، فسفات پیوند شده با آهن و فسفر حبس شده درون اکسید‌های آهن تفکیک شد. نتایج این تحقیق نشان داد که دامنه اجزای مختلف فسفر دارای تغییرات نسبتاً زیادی بود. تغییرات فسفر کل خاکها در دامنه 2686 - 926 با میانگین 1533 میلی گرم در کیلو گرم خاک بود. دامنه تغییرات فسفات‌های کلسیم 1872 - 104 با میانگین 801 میلی گرم در کیلوگرم خاک بود که 5_/78 درصد فسفر معدنی و 3_/52 درصد از فسفر کل را تشکیل می دهد که شکل غالب فسفر خاک است. دامنه تغییرات فسفات پیوند شده با آهن 185 - 1 با میانگین 59 میلی گرم در کیلوگرم خاک که 8_/5 درصد از فسفر معدنی و 8_/3 درصد از فسفر کل را تشکیل می‌دهد. دامنه تغییرات فسفات پیوند شده با آلومینیوم 523 - 5 با میانگین 128 میلی گرم در کیلوگرم خاک که 5_/12 درصد از فسفر معدنی و 3_/8 درصد از فسفر کل را تشکیل می‌دهد. فسفر حبس شده درون اکسیدهای آهن 371 - 0_/0 بامیانگین 33 میلی گرم در کیلو گرم خاک که 2_/3 درصد از فسفر معدنی و<br />2_/2 درصد از فسفر کل را تشکیل می‌دهد. دامنه تغییرات فسفر آلی 676 - 75 با میانگین 277میلی گرم در کیلو‌گرم خاک بود که 1_/18 درصد از فسفر کل را تشکیل می‌دهد. نتایج مطالعات همبستگی نشان داد که فسفر قابل دسترس (فسفر عصاره گیری شده به روش اولسن) همبستگی معنی داری با دی کلسیم فسفات، اکتا کلسیم فسفات، فسفات پیوند شده با آلومینیوم، مجموع فسفات‌های کلسیم و فسفات‌های آهن و آلومینیوم داشت. این نتیجه نشان می دهد که احتمالاً این اجزاء می توانند به وسیله گیاه استفاده شوند.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127203_ccaca05f6bf2f1e2867f15b379cd0672.pdf