موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 38 4 2025 03 15 Determining the Critical Limit of Available Potassium for Corn (Zea mays L.) in Some Calcareous Soils تعیین حد بحرانی پتاسیم قابل استفاده گیاه ذرت در تعدادی از خاک‌های آهکی 331 344 133347 10.22092/ijsr.2025.368745.770 FA مرضیه براتی زانیانی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد. ایران علیرضا حسین پور گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد. ایران محمد حسن صالحی گروه علوم و مهندسی خاک. دانشکده کشاورزی. دانشگاه شهرکرد. شهرکرد. ایران 0000-0002-5322-3078 اعظم جعفری گروه علوم و مهندسی خاک. دانشکده کشاورز. دانشگاه کرمان. کرمان. ایران Journal Article 2025 02 26 The present study, aimed to investigate the potassium status and determine the potassium (K) critical level by Mitscherlich-Bray, Cate-Nelson graphical, and Cate-Nelson variance analysis methods for corn plant  (Zea mays L.) in some calcareous soils. Soil samples were collected (0-30 cm) from farmlands soils of Shahrekord Plain and selected 15 soil samples for pot experiment. Before planting, the potassium content of the soils was determined by using the of 1 N NH₄OAc, AB- DTPA, 0.1M barium chloride, 0.01M calcium chloride and Mehlich 1 methods. The greenhouse experiment was carried out as a factorial in the form of completely randomized design with two factors (types of soil and potash fertilizer amount) with three replications. At the end of the vegetative period, corn plants were harvested and plant indices including; dry matter weight, K concentration, K uptake, relative yield and plant response were determined. The results of the analysis of variance showed that the main effects of soil type and potassium fertilizer were significant (p<0.01) on dry matter weight, K concentration and uptake. The results showed that different extractants, extracted varying concentrations of potassium. The average K extracted in the soils followed the order: 1N NH₄OAc > AB- DTPA > 0.1 M barium chloride > 0.01 M calcium chloride > Mehlich1. Based on the correlation between potassium extracted, by 1 N NH₄OAc, 0.1M barium chloride and 0.01M calcium chloride with relative yield indices, they can be considered as appropriate extractants for these soils. The results showed that the K critical level by using the Mitscherlich-Bray method in the 1N NH₄OAc, 0.1M barium chloride, and 0.01M calcium chloride were 257.6, 245.8, and 40.3 mg kg⁻¹, respectively. By using the Cate-Nelson graphical method, K critical level in the 1N ammonium acetate, 0.1M barium chloride, and 0.01M calcium chloride were 260, 240, and 43 mg kg⁻¹, respectively, and by using the Cate-Nelson of variance analysis, K critical level in those extractants were 325.5, 265.2, and 53.0 mg kg⁻¹ of soil, respectively. The results of this study showed that the K critical level determined using the Cate-Nelson of variance analysis was higher than that of the other two methods. <strong>این پژوهش به منظور بررسی وضعیت پتاسیم و تعیین حد بحرانی پتاسیم قابل استفاده گیاه ذرت (</strong><strong>Zea mays L</strong><strong>.)  با روش‌های میچرلیخ-بری، تصویری کیت-نلسون و روش تجزیه واریانس کیت-نلسون در تعدادی از خاک‌های آهکی انجام شد. به‌این منظور، 15 نمونه خاک</strong><strong> </strong><strong>از خاک‌های کشاورزی (30-0 سانتیمتر) دشت شهرکرد انتخاب شد. قبل از کاشت، پتاسیم خاک‌ها با روش‌های استات آمونیوم 1 نرمال، بی‌کربنات آمونیوم- </strong><strong>DTPA</strong><strong>، باریم کلرید 0.1 مولار، کلسیم کلرید 0.01 مولار و مهلیچ 1 عصاره‌گیری و تعیین شد. آزمایش گلخانه‌ای به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور (نوع خاک و مقدار کود پتاسه)، در 3 تکرار انجام شد. پس از اتمام دوره رویشی، بخش هوایی ذرت برداشت و شاخص‌های گیاهی شامل؛ وزن ماده خشک، غلظت پتاسیم، جذب کل پتاسیم و عملکرد نسبی تعیین شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات خاک و کود پتاسیم در سطح یک درصد اثر معنی‌داری بر وزن خشک، غلظت و جذب کل پتاسیم گیاه داشت. نتایج نشان داد که عصاره‌گیرهای مختلف، غلظت‌های متفاوتی از پتاسیم را عصاره‌گیری نموده‌اند. میانگین پتاسیم عصاره‌گیری شده در خاک‌ها به‌ترتیب؛ استات آمونیوم 1 نرمال> بی‌کربنات آمونیوم- </strong><strong>DTPA</strong><strong>> باریم کلرید 0.1مولار> کلسیم کلرید 0.01 مولار> مهلیچ 1 بود.</strong><strong> عصاره‌گیرهای استات آمونیوم 1 نرمال، باریم کلرید 0.1 مولار و کلسیم کلرید 0.01 مولار به دلیل همبستگی با شاخص‌ عملکرد نسبی را می‌توان به عنوان عصاره‌گیر مناسب در این خاک‌ها دانست. نتایج نشان داد که حد بحرانی پتاسیم با روش میچرلیخ-بری در </strong><strong>عصاره‌گیرهای </strong><strong>استات آمونیوم 1 نرمال، باریم کلرید 1/0 مولار و کلسیم کلرید 01/0 مولار به‌ترتیب؛ 257.6، 245.8 و 40.3 </strong><strong>میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک بود. </strong><strong>در روش تصویری کیت-نلسون، حد بحرانی پتاسیم با عصاره‌گیرهای استات آمونیوم 1 نرمال، کلرید باریم 0.1 مولار و کلرید کلسیم 0.01 مولار به‌ترتیب، 260، 240 و 43 میلی‌گرم بر کیلوگرم و در روش تجزیه واریانس کیت نلسون، حد بحرانی پتاسیم با عصاره‌گیرهای ذکر شده به‌ترتیب، 325.5، </strong><strong>265.2 و 0.53</strong><strong> </strong><strong>میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک بود. نتایج این پژوهش نشان داد که حد بحرانی پتاسیم تعیین شده در هر عصاره‌گیر با روش تجزیه واریانس کیت-نلسون بیشتر از دو روش دیگر بود.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_133347_d6317759fd53c5ec39bde7af147157ba.pdf