موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 40 1 2026 05 22 Multicriteria Analysis of the Effects of Organic Growth Stimulants on Reducing Damage Caused by Drought Stress in Sugar Beet تحلیل چندمعیاره اثر محرک‌های آلی رشد بر کاهش خسارت ناشی از تنش خشکی در چغندرقند 61 79 135501 10.22092/ijsr.2026.370715.807 FA رضا محمدی کیا مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. محمد پسندیده مؤسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. فرحناز حمدی هولاسو مؤسسه تحقیقات چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. ولی اله یوسف آبادی مؤسسه تحقیقات چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. Journal Article 2025 12 24 <strong>Background and Objectives: </strong>Sugar beet (<em>Beta vulgaris</em> L.) is one of the most important sugar-producing crops in arid and semi-arid regions, where water scarcity is a major limiting factor for yield and quality. Drought stress often reduces root growth and sugar yield, necessitating the development of sustainable management strategies to enhance drought tolerance. In recent years, organic growth stimulants such as amino acids and humic substances have attracted increasing attention due to their environmentally friendly nature and potential to improve plant performance under abiotic stresses. These stimulants not only promote physiological and biochemical processes in plants but also enhance soil health and nutrient availability, contributing to overall crop resilience. The objective of this pilot study was to preliminarily assess the effectiveness of different organic growth stimulants in alleviating drought stress effects on sugar beet and to identify superior treatments using an integrated multi-criteria decision-making approach. The findings of this research are expected to provide valuable insights for developing practical, eco-friendly strategies to improve sugar beet productivity under water-limited conditions.<br /> <br /><br /> <br /><br /><br /><br /><strong>Materials and Methods:</strong> This study was conducted at the Kamalshahr Research Station, Karaj, Iran, using a split-plot arrangement within a randomized complete block design. Two irrigation regimes, including normal irrigation and drought stress, were assigned to main plots, while four nutritional treatments (control, amino acid, humic acid, and combined application of growth stimulants) were allocated to subplots. Several quantitative and qualitative traits related to root yield and sugar quality were measured during the growing season. In addition to conventional analysis of variance, the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) was employed to rank treatments by simultaneously considering multiple criteria with equal weights. To evaluate the robustness and stability of the rankings, Monte Carlo simulation was applied based on repeated random perturbations of the input data.<br /> <br /><strong>Results:</strong> The results showed that drought stress markedly reduced root yield and root weight, while increasing root dry matter content (dry root pulp weight / fresh root pulp weight) and pure sugar percentage. Growth stimulant treatments generally improved root yield under both irrigation regimes, with humic acid and the combined application showing more pronounced positive effects. Multi-criteria analysis indicated that under normal irrigation conditions, the amino acid treatment achieved the highest closeness to the ideal solution. In contrast, under drought stress conditions, the combined application of growth stimulants was clearly identified as the superior treatment and ranked first in more than 95 % of Monte Carlo simulation runs, demonstrating a high level of ranking stability.<br /> <br /><br /> <br /><br /><br /><br /><strong>Conclusion: </strong>Although the outcomes of this research are preliminary and derived from a pilot study, the results suggest that organic growth stimulants, particularly the combined application, have considerable potential for mitigating drought stress effects in sugar beet. Moreover, the integration of TOPSIS with Monte Carlo simulation proved to be a powerful and reliable framework for multi-criteria evaluation and early-stage screening of management options. These findings provide a scientific basis for designing more comprehensive field experiments and developing sustainable irrigation and nutritional strategies for sugar beet production under water-limited conditions.<br /><br />  به‌منظور بررسی اولیه توان محرک‌های آلی رشد در کاهش آثار تنش خشکی در چغندرقند (<em>Beta vulgaris </em>L.)، پژوهشی به­صورت پیش‌آزمون در ایستگاه تحقیقاتی کمال‌شهر کرج انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات (کرت‌های خردشده) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی اجرا شد. عامل اصلی آبیاری در دو سطح (آبیاری نرمال و تنش خشکی) و عامل فرعی تغذیه در چهار سطح (شاهد، اسید آمینه، اسید هیومیک و تیمار تلفیقی) قرار داشت. هر تیمار در هر بلوک با سه تکرار اجرا شد. صفات کمی و کیفی در طول رشد اندازه‌گیری و با تحلیل واریانس و روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس همراه با شبیه‌سازی مونت‌کارلو ارزیابی شد تا بتوان مقایسه دقیقی میان تیمارها با در نظر گرفتن چند شاخص عملکردی و کیفی انجام داد. نتایج نشان داد که تنش خشکی، عملکرد و وزن ریشه را کاهش و درصد ماده خشک خمیر ریشه (نسبت وزن خشک خمیر ریشه به وزن تر خمیر ریشه) و قند خالص را افزایش داد. تیمارهای محرک رشد، به‌ویژه اسید هیومیک و تیمار مصرف تلفیقی، عملکرد ریشه را بهبود دادند که نشان‌دهنده توان بالقوه این تیمارها در کاهش آثار منفی کم‌آبی بودند. تحلیل چندمعیاره حاکی از آن بود که در آبیاری نرمال، اسید آمینه و در تنش خشکی، مصرف تلفیقی تیمارها بهترین گزینه بود و در بیش از ۹۵ درصد شبیه‌سازی‌ها رتبه اول را کسب کرد. این نتایج مقدماتی، ظرفیت بالای رویکرد تلفیقی تاپسیس و مونت‌کارلو را به‌عنوان ابزاری کارآمد برای غربالگری تیمارهای مدیریتی و طراحی آزمایش‌های گسترده‌تر در شرایط خشکی نشان داد. https://srjournal.areeo.ac.ir/article_135501_796be366020fe9d26a060edfdc937944.pdf