موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Study on the Effects of N and P on Grain Yield of Rapeseed in Semi-Tropical Rainfed Condition بررسی اثرات نیتروژن و فسفر بر خصوصیات کمی و کیفی کلزا در شرایط دیم نیمه گرمسیری 147 154 126994 10.22092/ijsr.2009.126994 FA محمدرضا چاکرالحسینی عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد Journal Article 2005 08 08 Effects of nitrogen, phosphorus, and interaction of these nutrients on grain yield of canola variety (<em>Brassica napus L.</em>), hyola 308 was studied under rainfed conditions ( mean annual rainfall of 450 mm) in a calcareous soil (Fine loamy, Carbonatic, Hyperthermic, Typic Calciusteps). The experiment was carried out in a factorial CRB design with three replications for two years (2003-2005). The content of organic matter, available phosphorus and potassium in soil was 0.78%, 10 and 252 mg.kg^-1, respectively. Treatments included four rates of nitrogen (0, 30, 60 and 90 Kg N ha^-1) and three rates of P (0, 45 and 90 Kg P₂O₅ ha^-1). The results showed that the effects of N, P and N_*P interaction was significant on grain yield at α=1%. It can be concluded that application of N, P increase grain yield. N and P application increased significant thousands kernel weight (TKW). According to the results of this experiment, application of 90 Kg N ha^-1 and 45 Kg P₂O₅ ha^-1  for similar conditions is recommendable. <strong>به منظور بررسی اثرات نیتروژن و فسفر و اثرات متقابل نیتروژن و فسفر بر عملکرد دانه کلزا (<em>Brassica napus</em> L.) رقم Hyola 308 در شرایط دیم در یک خاک آهکی با نام علمی Fine loamy, Carbonatic, Hyperthermic, Typic Calciusteps، ‌آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار و به مدت دو سال اجراء گردید. میزان ماده آلی، فسفر و پتاسیم قابل دسترس در خاک مورد آزمایش به ترتیب 78/0 درصد، 10 و 252 میلی گرم در کیلوگرم خاک بود. همچنین متوسط میزان بارندگی محل اجرای طرح 450 میلی متر می باشد. تیمارها شامل چهار سطح نیتروژن ( 0، 30، 60 و 90 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) و سه سطح فسفر<br />( 0، 45 و 90 کیلوگرم P₂O₅ در هکتار) بودند. بررسی نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب عملکرد دانه نشان داد که اثر نیتروژن و فسفر و اثر متقابل این دو بر عملکرد دانه کلزا ‌معنی‌دار بوده و کاربرد آنها سبب افزایش میانگین عملکرد دانه شده است. همچنین نتایج وزن هزار دانه نشان داد که تنها اثر نیتروژن و فسفر بر این ویژگی معنی‌دار بود و کاربرد نیتروژن و فسفر این ویژگی را افزایش داد. با توجه به نتایج این تحقیق دو ساله، کاربرد 90 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و 45 کیلو گرم  P₂O₅در هکتار برای تولید حدود 2 تن در هکتار دانه کلزا رقم Hyola 308 در محل انجام این آزمایش توصیه می گردد.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_126994_55ddaa67fd21773eca1da72a0d6276d6.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Study on Differences of Wheat Varieties in Moisture, P Uptake and Grain Yield Under Dry Land Condition مقایسه ارقام مختلف گندم دیم در جذب رطوبت، فسفر و عملکرد 155 163 126995 10.22092/ijsr.2009.126995 FA غلامرضا ولیزاده عضو هیأت علمی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم علی سالک ‌زمانی عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان ‌شرقی Journal Article 2007 05 31 Soil phosphorus (P) deficiency is limiting plant growth factors in many soils. The deficiency resulted from P ion exchange, precipitation and transformation. Soil moisture deficiency also limits P uptake by reducing P diffusion and plant root growth. Since, the response of different wheat varieties and genotypes in P and soil moisture uptake and growth might differ. Therefore, differences of wheat varieties for moisture from different depths and P uptake were studied. In order to do this study, experiment was conducted with 6 wheat varieties )Sardari, Azar 2, Sabaln, Ogosta/sefid and Fenkang15/Sefid and Pvn”A”/Bow”S”//Lira"S"/31 Shahi) with randomized complete block design (RCBD) with four replications in Maragheh research station for three years (1380-1383). Soil moisture fluctuations for different wheat varieties in three replications were also determined for two different depths (5-10 and 10-20 cm root zone). Data of different varieties for moisture, P uptake, grain and straw yield were collected and analyzed in Genstat 5. The results showed that soil moisture contents differed significantly (P≤0.01) in two different soil depths 5-10 and 10-20 cm. Soil moisture level in 5-10 cm depth in morning measurement compared to afternoon were differed, which were higher than afternoon measurements. In addition, moisture content in root zone for different wheat verities varied. Wheat grain and straw yield, harvest index, P uptake were differed significantly (P≤0.01). Sardari, Azar 2 and Ogosta compared to other wheat varieties had greater moisture uptake, leading to increased P uptake grain yield. However, to some extent harvest index was different for wheat varieties. It can be concluded that soil moisture contents were differed for all wheat varieties. Wheat varieties in moisture uptake from different soil depths, and P uptake and grain yield varied. Sardari, Azar 2 and Ogosta had greater moisture and P uptake, and grain yield compared to B31 and Fankang varieties. <strong>کمبود فسفر یکی از عوامل محدود کننده رشد گیاهان در اغلب خاک‌ها است که این کمبود از رسوب، تبادل و تغییر شکل فسفر ناشی می‌شود. بعلاوه کمبود رطوبت از عوامل دیگر در کاهش حلالیت، پخشیدگی فسفر و رشد ریشه بوده که منجربه کاهش جذب فسفر می‌گردد. لذا به منظور بررسی اختلاف ارقام گندم در میزان جذب رطوبت و فسفر و تولید عملکرد در استفاده از کود فسفره مصرفی در شرایط دیم، آزمایشی با تیمارهای مختلف ارقام گندم (سرداری، سبلان، آذر2، Ogosta/sefid، Fenkang15/Sefid و Pvn”A”/Bow”S”//Lira"S"/31 Shahi) در پایه بلوک‌های کامل تصادفی در 4 تکرار و به مدت 3 سال زراعی ازسال 84-1381 در مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم اجرا شد. تغییرات رطوبت در اعماق مختلف خاک، اختلاف جذب فسفر، عملکرد دانه، کاه کلش، عملکرد بیولوژیکی، شاخص برداشت برای ارقام مختلف مورد بررسی قرار گرفت و نتایج نشان داد که رطوبت در اعماق 10-5  و 20-10 سانتی‌متری بسته به زمان متغیر و برای ارقام مختلف این میزان رطوبت در اعماق مختلف متفاوت بود. ارقام گندم آذر 2 و سرداری در مقایسه با سایر ارقام گندم بیشترین جذب رطوبت از خاک و فسفر را داشتند و ارقام Ogosta و سبلان با ارقام آذر 2 و سرداری از لحاظ آماری در یک کلاس قرار گرفتند. ارقام آذر 2 و سرداری در مقایسه با رقم Fenkang میزان جذب فسفر بالاتری داشتند. به‌طور مشابه با جذب رطوبت و فسفر، ارقام گندم آذر 2 و سرداری نسبت به سایر ارقام گندم بیشترین عملکرد دانه را داشتند و همچنین ارقام گندم آذر 2، سرداری، سبلان و Ogosta بالاترین رقم شاخص برداشت را در مقایسه با ارقام دیگر گندم داشتند. این مطالعه نشان می‌دهد واریته‌های مختلف گندم در استفاده از رطوبت اعماق مختلف خاک، جذب فسفر و تولید عملکرد در شرایط دیم، توانایی‌های متفاوتی دارند. ارقام گندم آذر 2، سرداری و Ogosta در مقایسه با سایر ارقام گندم مورد مطالعه در این پژوهش بیشترین قدرت جذب فسفر و تولید عملکرد بالاتری را در شرایط دیم داشتند.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_126995_c8d8a27c90fbfbb6a6530bbf2bddfd3b.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Effect of Sewage Sludge on Soil Salinity Profile تأثیر لجن فاضلاب بر پروفیل شوری خاک 165 179 126996 10.22092/ijsr.2009.126996 FA مژگان یگانه دانشجوی سابق کارشناسی ارشد دانشگاه صنعتی اصفهان مجید افیونی استاد گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان یحیی رضایی نژاد دانشیار گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 2006 07 25 Sewage sludge is widely used as a fertilizer and soil conditioner on agricultural lands. However because of high concentration of soluble salts in sewage sludge, it increases soil salinity. The objective of this study was to evaluate the residual and cumulative effects of sludge application on soil salinity. This study was conducted in Lavark experimental site with four rates (0, 25, 50 and 100 ton.ha^-1) of sewage sludge. The plots received one, two, three or four years of sludge applications. Corn (<em>Zea mays</em>) and wheat (<em>Triticum sativum</em>) were planted in the first and second half of each year, respectively. Soil samples were collected at the end of wheat growing season at 20 cm increments to 100 cm depth from each plot. Soil samples were analyzed for EC, OC, Na, K, Mg, Ca, Cl, SO₄ and HCO₃. Sludge application significantly increased concentration of Na, Ca, K and Mg in the soil depths. Concentration of Cl, SO₄ and HCO₃ also significantly increased with sludge application. However, the effect of residual sludge application on soil salinity was minimal and because of leaching, soil EC did not reach the critical value that affect most plant growths. <strong>لجن فاضلاب به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی از عناصر غذایی و مواد‌آلی و ارزانی قیمت، امروزه به طور وسیعی به عنوان کود و یا اصلاح‌کنندة ویژگی‌های فیزیکی خاک مورد استفاده قرار می‌گیرد. از آن جایی که لجن فاضلاب حاوی مقادیر زیادی املاح محلول می‌باشد، لذا کاربرد آن احتمال افزایش شوری خاک را مطرح می‌کند. هدف از انجام این پژوهش بررسی تغییرات پارامترهای شوری در پروفیل خاک در اثر کاربرد لجن فاضلاب می‌باشد. این مطالعه در مزرعة تحقیقاتی لورک نجف آباد، با سه سطح (25، 50 و 100 تن لجن فاضلاب در هکتار) و شاهد (بدون لجن) به صورت طرح کرت‌های خرد شده با طرح پایة بلوک‌های کاملاً تصادفی اجرا شد. در سال اول (1378)، کل کرت (3×15 متر) لجن دریافت کرد، در سال دوم (1379)، هر کرت به دو قسمت (3×12 متر) و (3×3 متر) تقسیم شد و فقط به قسمت بزرگ‌تر برای بار دوم لجن اضافه شد، در سال سوم (1380)، قسمت 12 متری، به دو بخش (3×9 متر) و (3×3 متر) تقسیم شد و فقط قسمت 9 متری برای بار سوم لجن دریافت کرد و در سال چهارم (1381)، قسمت 9 متری، به دو بخش (3×6 متر) و (3×3 متر) تقسیم گردید و فقط به قسمت 6 متری برای بار چهارم لجن فاضلاب اضافه شد. این کرت‌ها در نیمة اول هر سال زراعی تحت کشت ذرت و در نیمة دوم هر سال تحت کشت گندم قرار گرفتند. نمونه‌برداری در سال 1382 از وسط هر قسمت 3 متری مربوط به یک سال مشخص کوددهی، تا عمق 100 سانتی‌متری به فواصل 20 سانتی‌متر، در پایان فصل رشد گندم صورت گرفت. نمونه‌های خاک به آزمایشگاه منتقل شده و پارامترهای شوری، pH، ظرفیت تبادل کاتیونی، درصد کربن آلی، آهک، سدیم محلول و تبادلی، پتاسیم محلول، کلسیم و منیزیم محلول، سولفات، کلرید، بیکربنات اندازه‌گیری شدند. افزودن لجن فاضلاب به خاک، باعث افزایش معنی‌دار هدایت‌الکتریکی در همة تیمارها و در همة اعماق گردید، اما بیشترین مقدار شوری در هر تیمار مربوط به عمق 80 - 40 سانتی‌متری می‌باشد و این نشان‌دهندة آبشویی زیاد املاح می‌باشد. با اضافه کردن لجن فاضلاب به خاک، غلظت سدیم محلول و تبادلی، کلسیم محلول و منیزیم محلول در همة اعماق افزایش یافت. بیشترین افزایش پتاسیم در سطح خاک است و با افزایش عمق از غلظت آن کاسته می‌شود. همچنین غلظت آنیون‌های کلرید، سولفات و بیکربنات نیز در خاک افزایش یافت. بیکربنات بیشتر در سطح خاک تجمع یافت و بالاترین مقدار بیکربنات در هر تیمار مربوط به لایه‌های سطحی می‌باشد. در مورد سایر آنیون‌ها بیشترین مقدار آن‌ها در عمق‌های بیش از 40 سانتی‌متری دیده می‌شود. تغییرات هدایت الکتریکی و هر یک از کاتیون‌ها و آنیون‌ها با عمق نشان‌دهندة آبشویی و انتقال املاح به اعماق پایین‌تر است. </strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_126996_2485ad084a8d06c4f36c509c4fc49087.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Optimum Use of Saline Waters in Cotton Production کاربرد بهینه آبهای شور در تولید پنبه 181 188 126997 10.22092/ijsr.2009.126997 FA محمد فیضی مربی پژوهش بخش تحقیقات خاک و آب Journal Article 2006 12 26 Increasing population growth, necessity of food production, increase use of fresh water in industrial expansion, urbanization and cultivation expansion and ultimately low amount of rainfall in arid and semi-arid regions of the country increases the pressure for using saline waters in crop production. Application of proper saline irrigation water managements could maintain optimum crop production and moreover soil salt balance. In this study seven saline irrigation water management treatments were used on Varamin cotton cultivar (Gossypium.hirsutum) production in three replicate in RCBD for three years. The treatments consisted ;application of three saline irrigation waters of  2.9,6.3 and 10.2 dS.m^-1 (M1, M2 and M3) during whole growing  season , irrigation with water salinity of 2.9 dS.m^-1 in early season (the germination and establishment stages) followed by irrigation  water salinity of 6.3 dS.m^-1(M4) or 10.5 dS.m^-1 (M5) for the rest of growing season and two alternative saline irrigation water  application managements  of 2.9 dS.m^-1 along with 6.3 (M6) or 10.5 dS.m^-1 (M7). The results shows that  cotton lint yield reduction in M2 and M3 treatments were about 33 and 66 percent compare with M1 (2.9 dS.m^-1) treatment, respectively. Cotton lint yield reduction in M4 and M5 irrigation water management treatments also were 21 and 49 percent relative to M1 treatment respectively. Alternative irrigation of fresh water (2.9 dS.m^-1) and moderately saline water (6.3 dS.m^-1) or high saline water (10.5 dS.m^-1) caused 13 and 40 percent cotton lint yield reduction with respect to M1 treatment. As a result alternative managements of irrigation water application (M6 and M7) could save about 50 percent of fresh water (2.9 dS.m^-1) and meantime maintain optimum amount of yield.  The linear regression analysis of the relationship between relative cotton lint yield (Ry) and average salinity of saturated soil paste extract (ECe) during growth period resulted the b ( line slope, expressing percentage yield depression per dS.m^-1 ) and a (threshold value) equal to 8.2 and 6.5 dS.m^-1 respectively (Ry=100-8.2 (ECe-6.5))with high correlation coefficient (R²=0.88). <strong>افزایش روز افزون جمعیت و نیاز به تولید بیشتر مواد غذایی، توسعه صنایع و مصرف آب با کیفیت مناسب در آنها، توسعه سطح زیر کشت و بالاخره کاهش ریزشهای آسمانی مخصوصاً در مناطق خشک ونیمه خشک کشور، کاربرد آبهای شور را در امر کشاورزی اجتناب ناپذیر می نماید. لذا برنامه ریزی ومطالعه بر روی مدیریت صحیح بهره برداری از آبهای شور در جهت استفاده بهینه از منابع خاک وآب و دستیابی به تولید مطلوب و پایدار از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در این مطالعه، هفت تیمار مدیریت مصرف آبهای شور با استفاده از سه کیفیت آب آبیاری (مقادیرشوری 9/2، 3/6 و2/10 دسی زیمنس بر متر) در سه تکرار به صورت طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی برای مدت سه سال زراعی همراه با کشت پنبه رقم ورامین به اجراء در آمد .تیمارهای آزمایشی شامل سه تیمار بصورت کاربرد سه کیفیت آب آبیاری فوق در کلیه فصل زراعی، دو تیمار کاربرد آب مناسب با شوری 9/2 دسی زیمنس بر متر در مراحل جوانه زدن و استقرار گیاه و بقیه فصل آبیاری با آب با شوری 3/6 و 2/10 دسی زیمنس بر متر و دو تیمار دیگر آبیاری با آب مناسب و آب با شوری 3/6 و یا2/10 دسی زیمنس بر متر به صورت متناوب در طول فصل اعمال گردید. نتایج حاصله نشان داد که عملکرد وش پنبه با مصرف آب آبیاری با شوری 3/6 و 2/10 دسی زیمنس بر متر در طول فصل زراعی در مقایسه با تیمار آب آبیاری با شوری 9/2 دسی زیمنس بر متر به ترتیب 33و66 درصد کاهش داشته است. تیمارهای مصرف متناوب آب آبیاری با شوری 9/2 و3/6 دسی زیمنس بر متر و شوری 9/2 و2/10 دسی زیمنس بر متر به ترتیب 13 و40 درصد نسبت به تیمار آب آبیاری با شوری 9/2 دسی زیمنس بر متر کاهش عملکرد وش پنبه داشته است که بدین ترتیب ضمن کاربرد آب شور، به میزان حدود 50 درصد در مصرف آب مناسب صرفه جویی گردیده است. این مقدار آب صرفه جویی شده را می توان به منظور افزایش سطح زیر کشت و یا در آبیاری گیاهان نسبتاً حساس به شوری مصرف نمود. عملکرد وش در دو تیمار مصرف آب با شوری 9/2 دسی زیمنس بر متر در مراحل جوانه زدن و استقرار گیاه و بقیه فصل زراعی از آب با شوری3/6 و یا 2/10 دسی زیمنس بر متر به ترتیب 21 و 49 درصد نسبت به تیمار آب آبیاری با شوری 9/2 دسی زیمنس بر متر کاهش داشت. نتایج این تحقیق نشان داد که عملکرد نسبی وش پنبه با استفاده از میانگین شوری عصاره اشباع خاک در طول فصل زراعی از رابطه ((5/6ECe- ) 2/8-100= Ry) با ضریب همبستگی (88/0R²=) می تواند محاسبه گردد</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_126997_284530963601e5d364ca54dcad168613.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Comparison of Different Chemical Extractants for Determination of Available Cu for Rice in Some Calcareous Soils of Fars Province مقایسه عصاره گیرهای شیمیایی مختلف جهت تعیین مس قابل استفاده برنج در تعدادی از خاکهای آهکی استان فارس 189 201 126998 10.22092/ijsr.2009.126998 FA لیلا تابنده دانشجوی سابق کارشناسی ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی استان قم منوچهر مفتون استاد بخش خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز نجفعلی کریمیان استاد بخش خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز Journal Article 2006 04 10 Total copper (Cu) content of soil does not necessarily reflect its availability to plants. It is, therefore, important to find a suitable reagents which can predict the plant available Cu in soil to optimize fertilizer use. There is little, if any information available regarding Cu availability in calcareous soils of Iran. The availability of this nutrient is generally low in such soils. Therefore, it is very important to assess the status of Cu availability to plants by chemical extractants. In a greenhouse experiment, Nineteen surface soil samples (0 – 30 cm) with a wide range of physical and chemical properties from different filds in Fars Province for<strong> </strong>Determination of Available Cu for Rice were collected. The following extractants were used to extract available Cu: Mehlich-3 (MH₃)_,ammonium carbonate - EDTA (AC-EDTA), ammonium bicarbonate-DTPA (AB-DTPA), ammonium acetate-EDTA (AA-EDTA), DTPA-TEA, ammonium acetate (AA), hydrochloric acid (CA), EDTA and Mehlich-2 (MH₂). Copper extracted by AA and CA were lower than atomic absorption detection limit and thus was reported as nondetectable. The amount Cu extracted by other extractants were decreased in the following order: AC-EDTA > AA- EDTA > AB- DTPA > MH₃ > EDTA > DTPA – TEA > MH_2.Although, these methods removed different amounts of Cu from soils, they were significantly correlated with each other. However, the correlation between AC-EDTA and AB-DTPA was higher than the others. Multiple regression equations showed that the most influential soil properties affecting extractable Cu was organic matter (OM). The highest correlation coefficient was obtained  between grain yield, and Cu concentration by the grain and top with DTPA. Inclusion of soil properties improved the coefficient of determination. Among the soil characteristics tested, cation exchange capacity (CEC), pH,calcium carbonate equivalent (CCE), and clay content correlated negatively with top dry weight and grain and straw yields. whereas, OM and pH related positively and CCE and CEC negatively with plant Cu concentration and uptake. <strong>مقدار مس کل خاک، ضرورتاً بیانگر قابلیت استفاده مس برای گیاه نیست. لذا یافتن عصاره گیرهای مناسب، به منظور تخمین مس قابل استفاده گیاه در خاک در جهت استفاده بهینه از کود حایز اهمیت می باشد. با توجه به اینکه در خاک های آهکی ایران، اطلاعات کمی در رابطه با مس قابل استفاده در دسترس است و از آنجا که قابلیت استفاده این عنصر غذایی، معمولا در این خاک ها کم می باشد، لذا ارزیابی وضعیت مس قابل استفاده برای گیاهان توسط عصاره گیرهای شیمیایی بسیار مهم و ضروری است. در یک آزمایش گلخانه ای، تعداد 19 نمونه خاک (0 تا 30 سانتیمتری) از مناطق مختلف استان فارس با دامنه وسیعی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی به منظور تعیین مس قابل استفاده برنج انتخاب گردید. عصاره گیرهای مورد نظر عبارت بودند از: مهلیچ3 (MH₃)، ای دی‌تی ا- کربنات آمونیوم ((AC-EDTA، دی‌تی‌پی‌ا- بی کربنات آمونیوم (AB-DTPA)، ای دی تی ا- استات آمونیوم (AA-EDTA)، دی تی پی ا ((DTPA، استات آمونیوم ((AA، اسید کلریدریک (CA)، ای دی‌تی ا (EDTA) و مهلیچ2 ((MH₂. مس عصاره گیری شده توسط اسیدکلریدریک و استات آمونیوم کمتر از حد تشخیص دستگاه جذب اتمی بودند و بنابراین ناچیز گزارش شد و مقدار مس استخراج شده به وسیله دیگر عصاره گیرها، به ترتیب زیر بود: AC-EDTA>AA-EDTA>AB-DTPA>MH₃>EDTA>DTPA>MH₂_،اگر چه این روش ها مقادیر متفاوتی مس را از خاک عصاره گیری نمودند ولی همبستگی زیادی بین آنها وجود داشت. معذلک روش ای‌دی تی ا- کربنات آمونیوم با دی تی پی‌ا- بی کربنات آمونیوم از ضریب تبیین بالاتری نسبت به سایر روش ها برخوردار بود و معادلات رگرسیونی چند متغیره نشان داد که از بین خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک، ماده آلی بیشترین اثر را برمقدار مس عصاره‌گیری شده داشته است و بیشترین ضریب تبیین بین عملکرد دانه و غلظت مس در دانه و شاخسار با روش دی تی‌پی‌ا به دست آمد. به علاوه، با واردکردن خصوصیات خاک، ضریب تبیین افزایش یافت و از میان خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک‌های مورد مطالعه، ظرفیت تبادل کاتیونی، pH‌، کربنات کلسیم معادل و درصد رس با وزن خشک شاخسار و عملکردهای دانه و کاه وکلش همبستگی منفی داشتند. درحالیکه ماده آلی و pH همبستگی مثبت و کربنات کلسیم معادل و ظرفیت تبادل کاتیونی همبستگی منفی با غلظت و جذب مس نشان دادند.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_126998_720ba0db3965065f73f9e8f51fcd041b.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Evaluation of Auxin Production From Fluorescent Pseudomonads and Their Effects on Growth of Canola (Brassica napus L.) ارزیابی توان تولید اکسین توسط سودوموناس های فلورسنت و اثرات آنها در رشد گیاهچه های کلزا (Brassica napus L.) 203 215 126999 10.22092/ijsr.2009.126999 FA پیمان عباس زاده دهجی دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تهران هادی اسدی رحمانی استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب ناهید صالح راستین دانشیار گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه تهران کاظم خاوازی استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب علی اشرف سلطانی دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه خاکشناسی دانشگاه تهران Journal Article 2007 12 16 For assessment of auxin production from fluorescent Pseudomonads and effects of their inoculation on growth of canola seedlings, a study was conducted using 40 strains of Pseudomonads. Fifteen strains had been originally isolated from rhizosphere of wheat as well as two other strains GRP₃ and MPFM were obtained from microbial culture collection of Soil and Water Research Institute (SWRI). Twenty – three strains were isolated from rhizosphere soil samples of canola fields from Karaj region. Bacterial strains were isolated by soil serial dilation culture technique on king B agar plates and were identified using morphological and biochemical tests. Two media, enriched TBS and DF minimal salt supplemented with 0, 50, 100 and 200 mg.l^-1 of L-TRP were employed to evaluate the efficiency of strains for production of auxin. The strains were further tested for their effects on canola growth in a sand-based pot experiment. Results revealed that auxin biosynthesis was enhanced as L-TRP concentration was increased in culture medium. Strain P23 was the most effective in auxin production in DF medium supplemented with 200 mg.l^-1 of L-TRP. Bacterial strains significantly increased growth of canola.The highest correlation was observed between auxin production in DF minimal salt medium with 50 mg.l^-1 of L-TRP and shoot dry weight of plants. These findings imply that the inoculation with auxin producing fluorescent Pseudomonads could promote growth of canola.  <strong>به منظور بررسی توان تولید اکسین توسط <em>سودوموناس­های فلورسنت</em> و اثرات آنها در رشد گیاهچه­های کلزا، آزمایش با 40 سویه از این باکتری­ها انجام شد. پانزده سویه جدا شده از ریزوسفر گندم و دو سویه خارجی 3GRP و MPFM از کلکسیون مؤسسه تحقیقات خاک آب تهیه شدند. بیست و سه سویه نیز از 20 نمونه خاک ریزوسفری کلزا که از مزارع منطقه کرج تهیه شده بودند، جداسازی شدند. سری­های رقت تهیه شده از خاک بر روی محیط کشت King B کشت شده و باکتری­های <em>سودوموناس</em> <em>فلورسنت</em> با استفاده از خاصیت پرتو افشانی کلونی­ها در اثر تابش لامپ ماورای بنفش جداسازی و خالص سازی شدند و بر اساس آزمون­های فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی مورد شناسایی واقع شدند. اندازه­گیری میزان اکسین در دو محیط غنی TBS و حداقل DF حاوی غلظت­های صفر، 50، 100 و 200 میلی­گرم در لیتر تریپتوفان انجام شد. تأثیر سویه­های مورد آزمایش در خصوصیات مختلف رشدی گیاهچه­های کلزا در یک آزمایش گلخانه­ای با استفاده از بستر شن انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش تریپتوفان سبب افزایش تولید اکسین گردید که این افزایش از سرعت بیشتری در محیط DF برخوردار بود. بیشترین مقدار تولید اکسین توسط سویه 23P در غلظت 200 میلی گرم در لیتر تریپتوفان در محیط DF انجام شد. نتایج آزمون گلخانه­ای نشان داد که سویه­های مورد استفاده بطور معنی­داری سبب افزایش شاخص­های رشدی کلزا شدند. بیشترین همبستگی بین میزان تولید اکسین و وزن خشک اندام هوایی در غلظت 50 میلی گرم در لیتر تریپتوفان در محیط DF حاصل گردید. یافته­های این تحقیق نشان داد که تلقیح <em>سودوموناس­های</em> <em>فلورسنت</em> تولید کننده اکسین نقش مهمی در افزایش رشد کلزا دارند.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_126999_43f9124d46ee14a46c792b4cdd29f303.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 02 19 Investigation the Effects of Salinity and Soil Phosphorus on Respiration, Microbial Biomass and Phosphatase Activities in the Rhizosphere of Berseem Clover (Trifolium alexandrinum L.) بررسی اثر شوری و فسفر خاک بر تنفس، زیست توده میکروبی و فعالیت فسفاتازها در ریزوسفر گیاه شبدر برسیم (Trifolium alexandrinum L.) 217 223 127000 10.22092/ijsr.2009.127000 FA محمود قول لرعطا کارشناس ارشد خاکشناسی فایز رئیسی دانشیار گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد حبیب اله نادیان دانشیار گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه ملا ثانی اهواز Journal Article 2006 10 02 In order to investigate the effects of salinity and soil phosphorus on respiration, microbial biomass and phosphatase activities in the rhizosphere of berseem clover (<em>Trifolium alexandrinum </em>L.), an factorial experiment was arranged in a randomized complete block design with four levels of salinity (S₁= 0.12, S₂= 2, S₃= 6 and S₄= 10 dS/m) and two levels of phosphorus (P₁= 10 and P₂= 30 mg/kg ) from KH₂PO₄ sources with four replications under greenhouse conditions. Different levels of salinity were produced by NaCl, MgCl₂, Na₂SO₄ and MgSO₄ with weight proportional 2, 1, 1 and 1 respectively. The traits such as Soil respiration, Substrate-Induced Respiration (SIR), Microbial biomass and activities of Acid and Alkaline phosphatase enzymes in the rhizosphere of berseem clover were measured. The salinity was applied using saline water with the above- mentioned electrical conductivities. The results show that an increase in soil phosphorus increases soil respiration but decreased microbial biomass, SIR and acivities of acid and alkaline phosphatase. All measured traits were reduced with an increase in salinity.  <strong>به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری و فسفر خاک بر تنفس، زیست توده میکروبی و فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز خاک در ریزوسفر گیاه شبدر برسیم، آزمایشی با 4 سطح شوری )شامل 12/0=₁S، 2=₂S، 6=₃S و10=₄ Sدسی‌زیمنس بر متر( و 2 سطح فسفر قابل‌جذب (شامل10=₁P و30=₂P میلی‌گرم در کیلوگرم) در4 تکرار در شرایط گلخانه‌ای در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی و به صورت فاکتوریل اجرا گردید. سطوح شوری به صورت ترکیبی از نمکهای سدیم کلراید، منیزیم کلراید، ‌سدیم سولفات و ‌منیزیم سولفات به ترتیب با نسبت وزنی 2:1:1:1 تهیه گردید. فاکتور فسفر از منبعKH₂PO₄  تأمین گردید. صفات اندازه‌گیری شده شامل: تنفس خاک، تنفس ناشی از سوبسترا، زیست توده میکروبی و فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز قلیایی و اسیدی در ریزوسفر گیاه شبدر برسیم بود. اعمال فاکتور شوری به صورت آبیاری با آب شور باEC  های مذکور صورت گرفت. نتایج حاصل نشان داد که افزایش فسفر خاک باعث افزایش تنفس خاک و کاهش زیست توده میکروبی و تنفس ناشی از سوبسترا (SIR) و نیز کاهش فعالیت آنزیم‌های فسفاتاز قلیایی و اسیدی گردیده است. افزایش سطوح شوری نیز باعث کاهش تمام این شاخص‌ها گردیده است. </strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127000_7c9a091ac0529de63488c95b7c75c18d.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Drought Monitoring with Palmer Drought Severity Index(PDSI) Based on Estimated Moisture Data from Soil Moisture Balance: A Case Study on Khorasan Area پایش دوره‌های خشک با شاخص شدت خشکی پالمر براساس داده‌های رطوبت خاک تخمین زده ‌شده از مدل بیلان آبی: مطالعه موردی استان خراسان 226 233 127001 10.22092/ijsr.2009.127001 FA حسین انصاری عضو هییت علمی گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد حسین ثنائی نژاد عضو هییت علمی گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد کامران داوری عضو هییت علمی گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2005 06 12 Drought is long periods when precipitation falls below normal, and consequently causes shortage of water resources in the affected regions. Drought results in serious economic, social and environmental impacts. Drought is known as a complicated natural hazard, which is very difficult to be understood fully or described Clearly. We tried to clarify the problem by investigating drought patterns and severity during a long period of 31 years (1970-2001), using climatic data for Khorasan province, I.R.Iran. The investigation showed that general changes for dry periods are more or less uniform over the province. We realized that drought (sever or moderate) occurs time and time in the region and actually is a part of the province climate. We also concluded that on average moderate/mild drought has occurred once every two years; while sever/extreme drought occurs once every 6 or 7 years. It should be noticed that drought severity and duration is different as one moves from the south to the central and northern parts of the province. It is, also, clear that droughts recurrences, severities and durations have been increased during recent years. The most sever drought has been occurred during 1970 and 1990. Comparing the index for different months, we concluded that a long duration drought is made of few merged short period droughts with different severities. Finally we realized that Palmer index is a suitable index for drought monitoring, even though there are some criticism, which challenge the index. <strong>دوره خشک[1] یک دوره طولانی مدت از آب و هوای خشک است که تخلیه منابع آبی را باعث می‌شود و به دلیل وابستگی بشر و اکوسیستم به موجودیت آب، اثرات گسترده و شدیدی بر حیات بشری دارد. بررسی و پایش دوره‌های خشک با استفاده از شاخص شدت خشکی پالمر[2] در یک دوره آماری 31 ساله (2001-1970) در استان خراسان نشان داد که روند کلی تغییرات دوره‌های خشک در استان تقریباً یکسان بوده و دوره‌های خشک‌ با شدت‌های متفاوت به کرات اتفاق افتاده است و به طور متوسط در هر 2 سال دوره‌های خشک با شدت‌ ملایم تا متوسط و هر 6 الی 7 سال دوره‌های خشک شدید تا خیلی شدید به وقوع پیوسته است، لذا وقوع این پدیده، یک مشخصه طبیعی و نرمال از اقلیم منطقه می‌باشد، هرچند که روند وقوع دوره‌های خشک در مناطق جنوبی، مرکزی و شمالی استان متفاوت بوده است. روند تغییرات طولانی مدت دوره‌های خشک نشان داد که در سال‌های اخیر تکرار، تداوم و شدت دوره‌های خشک در کلیه نقاط استان افزابش یافته است. این بررسی همچنین نشان داد که دوره‌های خشک به وقوع پیوسته در مناطق جنوبی استان تداوم و شدت بیشتری نسبت به مناطق مرکزی و شمالی استان دارد. شدیدترین دوره‌های خشک به وقوع پیوسته در طول دوره آماری در کل استان در دو دهه 1970 و 1990 میلادی اتفاق افتاده است. مقادیر شاخص‌ در ماه‌های مختلف نشان داد که در اثر ترکیب دوره‌های خشک با شدت‌های متفاوت که دارای تداوم کم هستند، دوره‌های خشکی با تداوم بالا به وقوع می‌پیوندد. بررسی و تحلیل نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که اگرچه شاخص خشکی پالمر انتقادات بسیار زیادی را به همراه داشته است، اما می‌تواند به عنوان یک شاخص توانمند در تحلیل دوره‌های خشک مورد استفاده قرار گیرد. </strong>   2- دوره‌های خشک یا خشکی معادل کلمه Drought است و متفاوت از کلمه خشکی(Dry) که نشان‌دهنده اقلیم خشک است، می‌باشد. زیرا برخلاف عرف معمول که از کلمه Drought به عنوان خشکسالی یاد می‌شود، در ادامه مشخص خواهد شد که این واژه، واژه مناسبی نیست و خشکسالی از تداوم خشکی در یک یا چند دوره خشک به وجود می‌آید. این محققین معتقدند که معادل کلمه Drought ، دوره خشک یا خشک دوره بوده و لذا در مراجع فارسی باید از این دو واژه که همخوانی بیشتری با اصل کلمه Drought دارند، استفاده شود. [2]-  Palmer Drought Severity Index https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127001_cc3554edc1b16c5f8041f7d57603bcf8.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Effect of Natural Zeolite Application and Soil Moisture on Yield Components of Corn (Zea mays L. ) تأثیر کاربرد زئولیت طبیعی کلینوپتیلولایت و رطوبت خاک بر اجزای عملکرد ذرت 235 241 127006 10.22092/ijsr.2009.127006 FA عباس خاشعی سیوکی دانشجوی دکتری آبیاری و زهکشی دانشگاه تربیت مدرس مهدی کوچک زاده استادیار دانشگاه تربیت مدرس مهدی شهابی فر استادیار پژوهش موسسه تحقیقات خاک و آب Journal Article 2007 05 15 In order to study the effect of application of  different quantities of natural zeolite and soil moisture depletion on yield of corn <em>(Zea mays </em>L<em>.)</em> single grass  var. 704, a factorial pot experiment was conducted with 12 treatments and three replications in the experimental field of Agriculture Faculty of  Tarbiat Modares  University. In this study, zeolite was applied at four levels (0, 2, 4, 8 gr.kg^-1 soil) while treatments of soil moisture depletion percentages were at three levels (45, 65, 85 % of soil water) during growing season. Soil moisture of pots was measured by weighting method. After harvesting, also same soil chemical characteristic, leaf area, stem height and leaf and stem total protein percentage were determined. Statistical analyses results indicate that zeolite had a significant effect on all measurement parameters but soil moisture depletion percentage didn’t have a significant effect on leaf and stem total protein percentage .Effect of interaction between zeolite and soil moisture depletion levels was not significant on leaf area and plant height, while had a significant effect on leaf and stem total protein percentage. Based on the results of this research, it was concluded that zeolite application at 8 gr.kg^-1 soil with 85% soil moisture depletion produced the greatest water use efficiency. <strong>به منظور بررسی تأثیر مصرف زئولیت طبیعی کلینوپتیلولایت بر افزایش تحمل به تنش خشکی و عملکرد ذرت علوفه­ای رقم سینگل گراس 704  (<em>Zea mays</em> L.)آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 12 تیمار و 3 تکرار در 36 گلدان در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. در این آزمایش مقادیر زئولیت در 4 سطح (0، 2، 4، 8 گرم در کیلوگرم خاک) و3 سطح تخلیه رطوبت خاک (45، 65 و 85 درصد آب قابل استفاده) در دوره رشد تا برداشت اعمال شد. در طول اجرای آزمایش، رطوبت خاک به روش وزنی اندازه گیری شد. بعد از برداشت محصول، سطح برگ، ارتفاع، و درصد پروتئین کل برگ و ساقه اندازه گیری شد. نتایج حاصل از تحلیل آماری تحقیق نشان می­دهد که مصرف زئولیت بر تمامی صفات اندازه­گیری شده (شامل ارتفاع بوته و درصد پروتئین کل برگ و ساقه و کارآیی مصرف آب) اثر معنی دار داشته ولی درصد تخلیه رطوبت در پروتئین کل برگ و ساقه اثر معنی داری نداشته است. اثر متقابل زئولیت و سطوح تخلیه آب بر دو عامل سطح برگ و ارتفاع گیاه معنی دار نبود در حالیکه اثر آن بر درصد کل پروتئینهای برگ و ساقه معنی دار بوده است. بر اساس نتایج این آزمایش مصرف 8 گرم زئولیت در هر کیلوگرم خاک با 85 درصد تخلیه رطوبتی، بالاترین کارآیی مصرف آب را داشته است.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127006_143ec7ca5a466445903254f56bd3e3bd.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Effect of Water and N Fertilizer on the Yield and Nitrate Concentration of Potato Tubers اثر رژیم های مختلف رطوبتی و نیتروژن بر عملکرد و غلظت نیترات در غده‌های سیب‌زمینی 243 250 127007 10.22092/ijsr.2009.127007 FA سیدحسن موسوی‌فضل مربی پژوهش مرکز تحقیقات کشاورزی استان سمنان (شاهرود) فرامرز فائزنیا کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی استان سمنان (شاهرود) Journal Article 2006 10 03 Eeffects of water and nitrogen levels on the yield and nitrate concentration in potato tubers was studied in a field experiment in Agricultural Research Center of Semnan (Shahrood), during 2000 and 2001. In this research a split –plot design was used with two factors. The factors included water (main plot) at four levels (50, 75, 100 and 125 percent of water requirement) and N in subplots at four levels (50,75,100 and 125percent of recommended value based on soil testing). Irrigation requirement was determined using data of class–A evaporation pan. Plants were irrigated in furrows. Irrigation amounts at the aforementioned levels were, respectively, 4000, 6000, 8000, 10000 m³.ha^-1  and nitration treatments used were 200,300,400 and 500 kg.ha^-1, respectively .The results showed that the effects of water and nitrogen levels and their interaction had significant effects (a=1%) on the yield, such that the maximum yield was obtained with treatments of W₁₂₅N₇₅, W₁₂₅N₁₂₅, W₁₂₅N₁₀₀, W₇₅N₁₂₅ and W₇₅N₇₅ corresponding to tuber yields of 27.8, 27.7, 25.8, 23.7 and 23.5 tons per hectare, respectively. The effects of water and nitrogen on the quality characteristics, such as tubers N content, dry matter and protein percent of potatoes were significant. Maximum concentration of N in tubers was obtained for W ₅₀, while W₁₂₅ gave the minimum protein percent. Highest water use efficiencies were observed in W₇₅N₁₂₅ and W₇₅N₇₅, corresponding to 3.97 and 3.90 kg.m^-3.ha^-1 respectively. The W₇₅N₇₅ treatment was superior to other treatments in terms of higher WUE and lower N concentration. <strong>به منظور بررسی اثر مقادیر مختلف آب و کود نیتروژن بر خصوصیات کمی و کیفی سیب‌زمینی، آزمایشی در مرکز تحقیقات کشاورزی سمنان (شاهرود) در طی سال‌های 1380- 1379 (به مدت دو سال) آن جام شد. این طرح در قالب، نوارهای خرد شده (اسپیلت پلات) با دو فاکتور اجرا شد. فاکتورها شامل، مقادیر آب مصرفی گیاه در چهار سطح (50، 75،100 و 125 درصد نیاز آبی گیاه) و کود نیتروژن نیز در چهار سطح (50، 75، 100 و 125 درصد نیتروژن مورد نیاز گیاه بر اساس آزمون خاک) به ترتیب به عنوان عوامل اصلی و فرعی، انتخاب شدند. آب آبیاری بر اساس داده‌های تشتک تبخیر کلاس A، محاسبه و با روش آبیاری شیاری ( فارو) با دور 5 روز در اختیار گیاه قرار ‌گرفت. آب آبیاری در تیمارهای آبی 50، 75، 100 و 125 درصد به ترتیب برابر 4000، 6000، 8000 و 10000 متر مکعب و کود نیتروژن نیز برابر 200، 300، 400 و 500 کیلوگرم در هکتار مصرف شد. نتایج تحقیق نشان داد، اثر مشترک آب و کود نیتروژن بر عملکرد محصول در سطح یک درصد معنی‌دار شد. بیشترین عملکرد از تیمار‌هایW₁₂₅N₁₀₀,W₁₂₅N₁₂₅W₁₂₅N₇₅  و W₇₅N₇₅ (که همگی در گروه اول قرار گرفته بودند)، به دست آمد. کمترین عملکرد از تیمار آبی 50 درصد حاصل شد. تفاوت بیشترین و کمترین عملکرد در تیمار‌ها، 40 درصد بود. اثر فاکتور‌های آب و کود نیتروژن بر غلظت نیتروژن غده‌ها در سطح یک درصد معنی‌دار شد. با افزایش مصرف آب، غلظت نیتروژن غده‌ها کاهش یافت. اما با افزایش کود نیتروژن غلظت نیتروژن غده‌ها افزایش یافت. ماکزیمم غلظت نیتروژن غده‌ها از تیمار آبی 50 درصد در تمام سطوح کودی مختلف به دست آمد. تیمار W₇₅W₇₅ از نظر غلظت نیتروژن غده‌ها در پایین‌ترین گروه آماری و عملکرد این تیمار در بالاترین گروه (5/23 تن در هکتار) آماری قرار گرفت. حداکثر کارایی مصرف آب (9/3 کیلو‌گرم به ازاء هر متر مکعب در هکتار) نیز از همین تیمار حاصل شد. بنابراین تیمار W₇₅N₇₅ به دلیل صرفه‌جویی در مصرف آب، کاهش هزینه‌های تولید، پایین بودن غلظت نیتروژن نیتراتی غده‌ها، آلودگی کمتر محیط زیست و منابع آب زیر‌زمینی به عنوان تیمار برتر معرفی شد. </strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127007_950bd46dceeced1bae43f3af09e52ad6.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Effects of Deficit Irrigation on Canola Yield and Water Use Efficiency بررسی اثرات کم آبیاری و تعیین کارآیی مصرف آب کلزا 251 255 127008 10.22092/ijsr.2009.127008 FA محمدحسین رحیمیان عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی ژاله وزیری عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب Journal Article 2006 02 22 In a RCB design , effects of deficit irrigation on Canola yield and water use efficiency (WUE) were investigated. Also phonologic stages sensitive to drought stress were determined at Mashhad Agricultural Research Station. Treatments included: I₁= without irrigation. I₂= irrigation at stem elongation, flower bud development, flowering and pod development stages. I₃= irrigation at flower bud development, flowering, and pod development stages. I₄= irrigation at stem elongation, flowering and pod development stages. I₅= irrigation at flower bud development and pod development stages. I₆= irrigation at flowering and pod development stages. Maximum grain yield (2837 kg.ha^-1) was obtained from I4 treatment (Duncan’ test , α=0.05). Lowest yield was obtained in I₁ treatment equal to 1746 kg.ha^-1 .The same treatment also had the lowest percent of seed oil. Because of above-normal precipitation in the second and third year, I₁ treatment had the highest water  use efficiency as 0.6 kg.m^-3. According to our results, irrigating at stem elongation,  flowering , and pod  development is necessary for obtaining suitable yield and WUE. <strong>به منظور بررسی اثرات کم آبیاری و تعیین کارآیی مصرف آب و نیز مراحل حساس به تنش رطوبتی در زراعت کلزا، پژوهشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با شش تیمار و در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی طرق مشهد از سال 1379 به مدت سه سال زراعی انجام شد. تیمارها عبارت بودند از: I₁= بدون آبیاری. I₂= آبیاری در شروع ساقه دهی، غنچه دهی، گل دهی و اوایل غلاف بندی. I₃= آبیاری در مراحل غنچه دهی، گلدهی و اوایل غلاف بندی. I₄= آبیاری در شروع ساقه دهی،گل دهی و اوایل غلاف بندی. I₅= آبیاری در مراحل غنچه دهی و اوایل غلاف بندی. I₆= آبیاری در مراحل گلدهی و اوایل غلاف بندی. نتایج تجزیه مرکب سه سال اجرای آزمایش نشان داد که اثر تیمار بر عملکرد و درصد روغن در سطح 1% معنی‌دار می باشد. بر اساس آزمون دانکن در سطح 5 درصد بیشترین عملکرد (2837 کیلوگرم در هکتار (از تیمار I₄ حاصل شد. همچنین کمترین عملکرد مربوط به تیمارI₁  به میزان 1746 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. از لحاظ درصد روغن دانه کلزا، کمترین درصد روغن از تیمارI₁  به دست آمد. بارندگی های زیاد در سال دوم و سوم اجرای طرح باعث گردید تیمار I₁ بیشترین کارآیی مصرف آب را به مقدار 6/0 کیلوگرم در متر مکعب داشته باشد. بر اساس نتایج به دست آمده، آبیاری در مراحل ساقه‌دهی، گل‌دهی و غلاف‌بندی برای دستیابی به عملکرد و کارآیی مصرف آب مناسب ضروری می باشد.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127008_092f641e1a405c82e772ad875a191861.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب پژوهش های خاک 2228-7124 22 2 2009 03 05 Finite Difference Modeling of Rey Province Ground Water ارایه مدل اجزاء محدود به منظور بررسی کمی و کیفی آبخوان شهر ری 257 270 127009 10.22092/ijsr.2009.127009 FA مجید احتشامی استادیار دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی علی شریفی کارشناس ارشد عمران محیط زیست پژوهشگاه صنعت نفت Journal Article 2006 03 05 Drinking water demand is presently putting pressure on the City of Rey authorities. With a population of about one million in central Iran, the city relies on groundwater sources to tackle its growing need for the potable water. The quality of the groundwater, which currently contributes up to 50% to the total drinking water demand, has become a major concern. In this research, groundwater contamination in the Rey province and its social health impacts has been investigated. In particular, the problem of groundwater contamination caused by nitrates and bacteria due to anthropogenic activities in the area has been addressed. The study has been encountered with several difficulties such as shortage in proper field data and measurements, the vast study area as well as the complexity of nitrate fate. The main focus has been to identify the contaminant sources in the area, classify the saturated zones, learn about nitrate transport mechanisms and estimate the quantities finally discharged into the groundwater. The employed mathematical groundwater model shows that during a representative simulated 7 years dry period (from 1382 to 1388) the mean groundwater level will drop about 9.5 meters. In the eastern regions the water surface will move from -1.5 to -5 meter, while in the central regions the water surface will fall from -5 to -11 meters. In some areas in the western regions the water surface will even drop more than 22 meter. Groundwater quality model shows that the Rey aquifer consists of several overlying layers. It has been perceived that during the representative dry period, the nitrate concentration will increase in the central and eastern regions. Bearings of an under construction sewage collection network and treatment, however, has not been included in the current study. The new sewage system seems to have some impacts on the nitrate concentration in the Rey province and will put the actual figures lower than that that reported by the current study. The employed mathematical groundwater model (PMWIN) is competent to predict the groundwater potentials for periods of about 10 years. With conventional quality groundwater models, it is only possible to provide predictions up to 2 to 3 years. Which is why the errors of quality groundwater model would be increasingly, mount after 3 years. <strong>مسأله آب شرب ری با جمعیتی بالغ بر 1 میلیون نفر، از حادترین و اساسی‌ترین مشکلات این شهر می‌باشد. چاه‌های آب شرب شهر ری 40 تا 50 درصد آب شرب شهروندان ریی را تأمین می‌کند. علاوه بر مسأله آلودگی آب زیرزمینی شهر ری، افزایش جمعیت و افزایش سرانه مصرف آب شرب باعث افزایش تقاضای آب و در نتیجه افت سطح آب زیرزمینی در منطقه شده است. اجرای طرح شبکه جمع آوری و انتقال فاضلاب شهری هم باعث تشدید افت سطح آب زیر زمینی شهر ری شده است. در این مقاله از میان آلودگیهای مختلف آب زیر زمینی، نیترات به دلیل قابلیت انحلال زیاد در آب، جذب کم و نیز پایداری ترکیب آن در آب، به عنوان بهترین شاخص برای نشان دادن آلودگی آب زیر زمینی مورد بررسی قرار گرفته است. مدل کمی آبخوان شهرری با استفاده از کد نرم افزاری PMWIN تهیه شد. سپس اطلاعات نیترات چاههای آب شرب شهرری از سال 1375 تا سال 1383 جمع آوری و پردازش شدند تا به فرمت ورودی کد نرم افزاری  MT­­3Dدرآیند. مقادیر ضرایب پخشودگی طولی و عرضی، طول پخش، ضریب جذب واسنجی شدند و در نهایت مدل کیفی آبخوان شهر ری تهیه شد. برای تهیه مدل ریاضی آب زیرزمینی ابتدا اطلاعات ورودی به کد نرم‌افزاری PMWIN جمع آوری و پردازش شدند. مدل تهیه شده در دو رژیم با جریان دایم و جریان غیر دایم مورد واسنجی قرار گرفت. تحلیل خطای باقیمانده‌ها، توزیع مکانی خطاها، درصد اختلاف ورودی و خروجی مدل، تحلیل حساسیت، واسنجی شرایط مرزی، مقایسه سطح آب محاسبه شده و مشاهده شده و در نهایت صحت سنجی مدل در هر دو رژیم دایم و غیر دایم مورد بررسی قرار گرفتند. با گذر از تمامی این مراحل مدل آب زیرزمینی شهرری تهیه شد. سطح آب زیرزمینی مناطق شرقی شهر ری بین 5/1 تا 5 متر و مناطق مرکزی شهر 5 تا 11 متر افت در هشت سال آینده خواهند داشت. به علت فقدان تغذیه آبخوان به خاطر احداث شبکه جمع آوری فاضلاب و همچنین تراکم شدید چاه‌ها در این منطقه و همچنین افزایش سرانه مصرف آب و افزایش جمعیت شهر، سطح آب غرب ری در بعضی مناطق بیش از 22 متر افت خواهد نمود. نتایج مدل نشان دهنده آن است که به علت فقدان شبکه جمع آوری فاضلاب در مرکز شهر میزان نیترات همچنان زیاد خواهد بود. در مناطق غرب و جنوب غربی شهر ری به علت تأثیر شبکه فاضلاب، مقدار نیترات آبخوان به کمتر از 30 میلی گرم در لیتر کاهش پیدا خواهد کرد و به تدریج دامنه کاهش نیترات آبخوان از سمت غرب و جنوب غربی به سمت مناطق مرکزی شهر گسترش خواهد یافت.</strong> https://srjournal.areeo.ac.ir/article_127009_b19a4826323f78dab83171ec23729f71.pdf